TECHNOLOGIA MALOWANIA

TECHNOLOGIA MALOWANIA

I. PRZYGOTOWANIE POWIERZCHNI DO MALOWANIA

Z badań dotyczących sposobu przygotowania powierzchni stali konstrukcyjnej przed malowaniem wynika, że staranność przygotowania powierzchni wpływa w sposób zasadniczy na trwałość pokryć antykorozyjnych. Trwałość antykorozyjnego pokrycia wzrasta w miarę zwiększenia stopnia czystości, do jakiego doprowadza się powierzchnię stalowego obiektu przed malowaniem. Najbardziej trafnie dobrane wyroby lakierowe o najwyższej jakości mogą nie spełnić swego zadania ochronnego w przypadku ich nałożenia na nieodpowiednio przygotowane podłoże.

II. STAN POWIERZCHNI STALI I ŻELIWA PRZED MALOWANIEM

Stan powierzchni stali i żeliwa przed malowaniem uzależniony jest od wielu czynników, a mianowicie:

  • metody obróbki metalu (np. walcowanie na zimno, na gorąco, odlewanie, odkuwanie itp.),
  • zabiegów dokonywanych w procesie obróbki (np. obróbka cieplna, mechaniczna, spawanie),
  • sposób jego przechowywania (magazyny suche, składowanie na wolnym powietrzu itp.).

W związku z tym na powierzchni metalu mogą występować zanieczyszczenia takie jak: rdza, zgorzelina, wilgoć,oleje i smary, zendra z procesu spawania, sole nieorganiczne i organiczne, kwasy i alkalia, kurz, pył, a stare powierzchnie dodatkowo pokryte powłoką malarską i brudem.

Rdza, są to produkty korozji żelaza i jego stopów, składające się z uwodnionych wodorotlenków żelaza. Rdza może absorbować inne substancje jak sole mineralne, wodę, pył i kurz. Nieusunięte z powierzchni żelaza przed malowaniem w obecności soli wodorozpuszczalnych powoduje powstawanie ogniw lokalnych. Zjawisko to jest tym groŹniejsze, że początkowo jest ona dla oka niewidoczna. Rdza często rozprzestrzenia się pod powłoką stopniowo a następnie przebija się przez pokrycie przeciwrdzewne.

Zgorzelina. Ujemny wpływ na jakość stali ma zgorzelina, powstająca w procesie walcowania na gorąco. Na skutek skurczów i rozkurczów podłoża stalowego, spowodowanych zmianami temperatury i uszkodzeń mechanicznych powstających przy transporcie, grubsze warstwy zgorzeliny początkowo szczelne zaczynają pękać i przy dostępie wilgoci stają się przyczyną powstawania tzw. ogniw lokalnych (różnica potencjałów między zgorzeliną a żelazem). Wszystkie te zanieczyszczenia osłabiają właściwości ochronne pokrycia, powodując:

  • zmniejszenie przyczepności powłoki,
  • nie wysychanie pokrycia,
  • powstawanie korozji podpowłokowej,
  • występowanie zanieczyszczeń i pęcherzy.

Oczyszczanie nowych elementów stalowych, staliwnych lub żeliwnych musi być poprzedzone mechanicznym usunięciem nierówności powstających na powierzchni w procesach produkcyjnych, takich jak: cięcie, gięcie, spawanie lub wiercenie otworów. Mechaniczne usuwanie nierówności polega na:

  • usuwaniu zadziorów i zaokrągleniu krawędzi,
  • wyrównaniu spoin,
  • wyrównanie nierówności po spawaniu punktowym,
  • wyrównaniu za pomocą szlifowania odlewów,
  • wyrównaniu falistości blach,
  • wyrównaniu szczelin powstałych w miejscach łączenia.
III. STOPNIE CZYSTOŚCI POWIERZCHNI

W procesach oczyszczania podłoża stalowego, w zależności od stosowanej metody otrzymuje się powierzchnieo różnym stanie czystości.

IV. PRZYGOTOWANIE POWIERZCHNI METALI NIEŻELAZNYCH

Powierzchnie metali nieżelaznych stanowią na ogół złe podłoże dla większości powłok lakierowych ze względuna trudności uzyskania dobrej przyczepności powłoki do podłoża. Malowanie elementów z metali nieżelaznych wymaga szczególnie starannego przygotowania powierzchni oraz doboru odpowiednich wyrobów lakierowych. Metodę przygotowania powierzchni metali nieżelaznych dobiera się w zależności od warunków eksploatacji wyrobu oraz przeznaczonych do stosowania wyrobów lakierowych.
W celu przygotowania podłoża przed nałożeniem niektórych powłok, wystarczającym zabiegiem jest dokładne odtłuszczenie.
Zanieczyszczenia mechaniczne znajdujące się na powierzchni można usunąć: przez szczotkowanie szczotkami z włosia naturalnego lub sztucznego albo metodami mechanicznymi, jak szlifowanie lub czyszczenie metodą strumieniowo-ścierną (śrutowanie, piaskowanie). Metody mechaniczne stosuje się pod warunkiem
właściwego doboru parametrów oczyszczania i odpowiedniego ścierniwa.
Polepszenie przyczepności powłok do powierzchni z metali nieżelaznych uzyskuje się przez nałożenie na oczyszczone podłoże farby poliwinylowej do gruntowania przeciwrdzewnej reaktywnej lub przez zastosowanie obróbki chemicznej np.: fosforanowanie, chromianowanie, alodynowanie lub elaksalowanie. Metody te
pozwalają otrzymać powłoki konwersyjne, zwiększające odporność korozyjną metalu oraz polepszające przyczepnośćpowłok malarskich.

V. CHROPOWATOŚĆ POWIERZCHNI

Chropowatość powierzchni, czyli maksymalna amplituda nierówności tzw. mikrowierzchołków i mikrowgłębień ma znaczący wpływ na przyczepność powłoki. Wartość parametru chropowatości określa norma PN-79/H-97070, wg której chropowatość Rz nie powinien przekroczyć 40 µm. Na ogół przyjmuje się, że chropowatość powierzchni nie powinna przekraczać 1/3 całej grubości powłoki malarskiej. Gdy chropowatość powierzchni jest większa, należy odpowiednio zwiększyć grubość pokrycia lakierowego w celu dobrego pokrycia mikrowierzchołków. W przypadku, gdy mikrowierzchołki pokryte są cienką powłoką, może to przyspieszyć korozję. Dość istotną sprawą jest uzyskanie jednakowej chropowatości na całej oczyszczonej powierzchni. Określoną chropowatość powierzchni oraz żądany profil chropowatości można uzyskać przy odpowiednim ustaleniu parametrów procesów oczyszczania oraz użycie odpowiedniego ścierniwa.

VI. PRZYGOTOWANIE WYROBÓW LAKIEROWYCH DO MALOWANIA

Przygotowanie wyrobu malarskiego do malowania obejmuje następujące czynności:

  • usunięcie kożucha, jeżeli utworzył się w czasie magazynowania,
  • wymieszanie,
  • sprawdzenie lepkości handlowej,
  • doprowadzenie do lepkości roboczej,
  • przefiltrowanie.

W niektórych typach wyrobów malarskich wytwarza się kożuch. Przed malowaniem kożuch z powierzchni wyrobu należy w całości dokładnie usunąć. Następnie farbę starannie wymieszać ręcznie lub mechanicznie.
Specjalną uwagę należy zwrócić na rozprowadzenie osadu spoczywającego na dnie pojemnika. Po zakończeniu mieszania otrzymany wyrób musi być jednorodny.

Bardzo ważnym czynnikiem jest lepkość wyrobu. Rozróżnia się lepkość handlową, czyli lepkość, jaką powinien posiadać wyrób malarski dostarczony przez producenta oraz lepkość stosowaną do nanoszenia wyrobu.

Wyroby malarskie o lepkości handlowej posiadają zazwyczaj lepkość większą od wymaganej lepkości roboczej, zachodzi więc konieczność ich rozcieńczania rozcieńczalnikiem, przeznaczonym wyłącznie dla określonego wyrobu. Stosowanie innych rozcieńczalników może spowodować wytrącenie substancji błonotwórczej, czyli zniszczenie wyrobu.

Pomiar lepkości wyrobów lakierowych przeprowadza się wiskozymetrem Forda, zwanym kubkiem Forda. Lepkość robocza w zależności od metody nanoszenia waha się w granicach:

  • do malowania pędzlem 40-100 s
  • do natrysku pneumatycznego 20-40 s
  • do natrysku bezpowietrznego 25-40 s
  • do zanurzania 20-35 s
  • do polewania 35-60 s

Ilość rozcieńczlnika dodanego do wyrobu lakierowego nie powinna przekraczać 5% objętości wyrobu przy malowaniu pędzlem oraz 10% przy malowaniu natryskiem pneumatycznym. Nadmierne rozcieńczenie wyrobu powoduje pogorszenie właściwości powłoki ze względu na zmniejszenie się w niej substancji błonotwórczej.

Powstają tendencje do tworzenia się zacieków, osłabieniu połysku, krycia i właściwości mechanicznych.

VII. PODSTAWOWE CZYNNOŚCI W PROCESIE MALOWANIA

GRUNTOWANIE jest podstawą trwałości całego pokrycia malarskiego. Współdziałanie z podłożem warstwy gruntującej zestawu ma zasadniczy wpływ na efekt ochronny. Na efektywność oddziaływania fizykochemicznego warstwy gruntującej podłoże wpływa czystość podłoża metalowego, rozwinięcie powierzchni (chropowatość), lepkość wyrobu oraz technologia nakładania warstwy gruntującej. Przyczepność farb podkładowych do gruntowania jest wynikiem dobrej zwilżalności podłoża przez farbę.
Przy nakładaniu farb podkładowych do gruntowania wskazane jest stosowanie pędzla. Farba powinna być starannie wtarta w podłoże. Metoda ta pozwala na dobre zwilżenie podłoża oraz zemulgowanie znajdujących się na nim drobnych zanieczyszczeń w postaci tłuszczu, wody i zaadsorbowanych gazów. Efektywne dyspergowanie występujących na powierzchni zanieczyszczeń następuje w przypadku nakładania farb pędzlem lub natryskiem bezpowietrznym. Korzystne to zjawisko nie występuje w przypadku nakładania farb do gruntowania metodą natrysku pneumatycznego lub przez zanurzenie. Przy nakładaniu pierwszej warstwy farb do gruntowania na ogół stosuje się farby o niezbyt wysokiej lepkości, dzięki czemu uzyskuje się lepsze zwilżenie podłoża przy równoczesnym zapewnieniu dobrej adhezji całego zestawu malarskiego. Otrzymuje się jednak cienkie powłoki, które należy pokryć drugą warstwą gruntującą dla uzyskania odpowiedniej grubości.

MALOWANIE NAWIERZCHNIOWE chroni warstwy farby gruntowej przed wpływami czynników zewnętrznych, równocześnie nadaje pewien efekt dekoracyjny pokryciu malarskiemu.
Malowanie nawierzchniowe polega na nałożeniu dwóch lub więcej warstw wyrobów malarskich. Rodzaj nałożonych powłok, ilość i grubość są uzależnione od warunków eksploatacyjnych i od stopnia agresywności korozyjnej środowiska. Ilość nałożonych warstw oraz odpowiednie ich grubości zapewniają szczelność całego zestawu powłok i hamują przenikanie do powłoki gruntowej i podłoża wszelkich czynników sprzyjających procesowi korozji (np. tlenu, pary wodnej i innych gazów).
Powłoki nawierzchniowe mogą być nakładane pędzlem lub metodą natryskową.
Poszczególne warstwy farb lub emalii nawierzchniowych powinny być nakładane w odpowiednich odstępach czasu zapewniających wyschnięcie warstwy poprzedniej.
Pokrycie malarskie po wysuszeniu należy przed oddaniem do eksploatacji poddać procesowi sezonowania. W zależności od rodzaju zastosowanego wyrobu lakierowego, sezonowanie pokryć trwa nawet 2 tygodnie, po czym powłoki uzyskują pełną, właściwą odporność na działanie czynników atmosferycznych, chemicznych i innych w zależności od przeznaczenia powłoki. W czasie sezonowania powłoki malarskie nie wymagaj
ą żadnych specjalnych zabiegów, a jedynie zapewnienia ochrony przed działaniem agresywnych czynników zewnętrznych.

VIII. WARUNKI WYKONYWANIA PRAC MALARSKICH

Jakość powłok ochronnych na konstrukcjach należy w dużym stopniu od warunków, w jakich przeprowadza się malowanie. Do warunków tych należą przede wszystkim czynniki klimatyczne.
Malowanie powinno przeprowadzać się w temperaturze nie niższej niż 5°C przy wilgotności nie wyższej niż 80-90%. Nie należy malować konstrukcji ogrzanych do temperatury powyżej 40°C. Miejsce pracy powinno być jasne i mieć dobrą wentylację a powietrze powinno być oczyszczone z pyłu i kurzu oraz innych zanieczyszczeń.
Niedopuszczalne jest wykonywanie prac malarskich na wolnym powietrzu w czasie złej pogody, deszczu, mgły oraz wczesnych godzin rannych i późnych popołudniowych, gdy na powierzchni konstrukcji występuje rosa.

IX. MALOWANIE PĘDZLEM

Malowanie pędzlem jest najstarszą i najbardziej rozpowszechnioną metodą stosowaną zwłaszcza przy malowaniu farbami podkładowymi. Metoda ta pozwala na dokładne wtarcie wyrobu we wszelkie nierówności oraz dobre zwilżenie nim malowanej powierzchni, co ma dodatni wpływ na ochronę przeciwkorozyjną i polepsza przyczepność do powłoki. Do dalszych zalet malowania pędzlem należą:

  • najskuteczniejsze zmniejszenie niekorzystnego wpływu wilgoci, praktycznie zawsze obecnej na powierzchni malowanego przedmiotu, (wielokrotne przejście pędzlem po tej samej powierzchni, pozwala na zemulgowanie wilgoci),
  • stosunkowo małe straty farby w czasie malowania,
  • większe bezpieczeństwo przy nakładaniu farb zawierających szkodliwe pigmenty,
  • ograniczenie zatrucia malarza parami rozpuszczalników.

Do malowania przeciwrdzewnego stosuje się najczęściej pędzle ze szczeciny świńskiej lub z włókna syntetycznego.
Pędzle z włókien syntetycznych są bardzo trwałe, ale słabo zwilżają się farbą. Do malowania farbami nawierzchniowymi
zaleca się pędzle o dłuższym i miękkim włosiu. Wielkość i kształt pędzla oraz rodzaj włosia muszą być dostosowane do rodzaju nakładanego wyrobu i charakteru malowanej powierzchni i tak:

  • pędzle okrągłe poleca się do malowania farbami przeciwrdzewnymi oraz do malowania powierzchni profilowanych i rurociągów,
  • pędzle płaskie poleca się przede wszystkim do malowania gładkich powierzchni oraz naroży i miejsc trudno dostępnych.

Przy malowaniu pędzlem do uzyskania powłoki o jednolitej grubości, bez zacieków i zmarszczeń należy przestrzegać ogólnych zasad:

  • nie nabierać na pędzel zbyt dużej ilości farby,
  • podczas malowania pędzle należy prowadzić pod kątem 45 do 500 do malowanej powierzchni,
  • farbę należy mocno wcierać w malowane podłoże,
  • farby nawierzchniowe wykazują większą tendencję do spływania, dlatego rozprowadza się je i wygładza dość energicznie,
  • przy malowaniu farbami szybkoschnącymi, np. akrylowymi, poliwinylowymi i chlorokauczukowymi oraz innymi wyrobami o niezbyt dobrej rozlewności, należy dobierać na pędzel dość dużo farby, po czym szybko rozprowadzić, stosując małą ilość pociągnięć pędzlem.

Odpowiednie wymalowanie uzyskuje się stosując wyrób lakierowy o właściwej lepkości. Najczęściej lepkość robocza do malowania pędzlem, mierzona kubkiem Forda nr 4 w temperaturze 200°C, zawarta jest w granicach 50-90 s.

W celu zapewnienia trwałości pędzli należy je bezpośrednio po zakończeniu malowania dokładnie umyć rozpuszczalnikiem tego samego typu, jaki był używany do rozcieńczania wyrobu.

Malowanie pędzlem, pomimo tego, że jest bardzo pracochłonne i mało wydajne, w niektórych przypadkach jest nadal niezastąpione, np. do malowania szorstkich i nierównych powierzchni, przy malowaniu ażurowych konstrukcji metalowych na dużych wysokościach. W porównaniu z innymi sposobami nanoszenia, malowanie pędzlem zapewnia osiągnięcie wielu istotnych korzyści, a mianowicie:

  1. Umożliwia dokładniejsze wtarcie wyrobu lakierowego w pory i nierówności podłoża oraz dokładniejsze pomalowanie konstrukcji ażurowych i profilowanych. Należy pamiętać, że większość powierzchni drewnianych i metalowych jest niejednorodna i w przekroju poprzecznym wykazują znaczną ilość mikrowierzchołków i mikrowgłębień. Jeśli farbę nakłada się natryskowo, należy liczyć się z tym, że w wypadku skomplikowanego ukształtowania powierzchni cząstki wyrobu lakierowego nie będą w stanie dotrzeć do większych nierówności podłoża, spawów, wcięć, krawędzi. Z drugiej strony wiadomo, że właśnie w takich miejscach ze względu na gromadzenie się wilgoci, elektrolitów i innych drobnych zanieczyszczeń występuje spotęgowane działanie czynników korozyjnych.
  2. Wielokrotne przejście pędzla po tej samej powierzchni pozwala na zemulgowanie cienkiej warstwy wilgoci prawie zawsze obecnej na powierzchniach przeznaczonych do malowania. Natomiast przy gruntowaniu zawilgoconych powierzchni metodą natrysku miniwarstewka wilgoci, pozosta łych elektrolitów i zanieczyszczeń zostają uwięzione pod powłoką malarską. Powodują one szybkie niszczenie powłoki lakierowanej oraz podpowłokową korozję stali i żeliwa. Tym samym metoda malowania pędzlem jest najmniej wrażliwa na niekorzystne warunki atmosferyczne. Malowanie pędzlem jest najbardziej odpowiednią metodą nanoszenia przy niezbyt dokładnym oczyszczeniu powierzchni metalu. Pozostające na powierzchni produkty korozji oraz inne zanieczyszczenia zostają w czasie malowania pędzlem zdyspergowane w materiale malarskim lub zwilżone, wskutek czego zmniejsza się intensywność korozji podpowłokowej w porównaniu z innymi metodami nakładania.
  3. Daje minimalne straty materiału malarskiego przy malowaniu.

Opisane zalety malowania pędzlem predysponują tę metodę do nakładania farb do gruntowania. Trwałość i skuteczność malowania uzależniona jest w znacznym stopniu do dokładnego przylegania farb gruntowych do podłoża. Do gruntowania należy zasadniczo używać okrągłych pędzli pierścieniowych lub trzonkowych z włosiem krótkim i twardym, gdyż chodzi przy tym o silne wcieranie farby w podłoże. Lakiery i farby nawierzchniowe oraz emalie nanosi się pędzlami płaskimi o dłuższym oszlifowanym włosiu, bardziej miękkim,pozwalającym na równomierne rozprowadzenie wyrobu lakierowego bez pozostawiania śladów pędzla,tzw. sznarów.Opisane zalety malowania pędzlem predysponują tę metodę do nakładania farb do gruntowania. Trwałość i skuteczność malowania uzależniona jest w znacznym stopniu do dokładnego przylegania farb gruntowych do podłoża. Do gruntowania należy zasadniczo używać okrągłych pędzli pierścieniowych lub trzonkowych z włosiem krótkim i twardym, gdyż chodzi przy tym o silne wcieranie farby w podłoże. Lakiery i farby nawierzchniowe oraz emalie nanosi się pędzlami płaskimi o dłuższym oszlifowanym włosiu, bardziej miękkim,pozwalającym na równomierne rozprowadzenie wyrobu lakierowego bez pozostawiania śladów pędzla,tzw. sznarów.

Malowanie pędzlem rozpoczyna się od wstępnego pokrycia zawinięć, spawów, krawędzi, naroży, główek, nitów i śrub oraz innych miejsc, w których powłoka po wyschnięciu jest cieńsza z uwagi na działanie napięcia powierzchniowego wyrobu malarskiego. Technika malowania pędzlem polega na wielokrotnym nakładaniu i rozprowadzaniu wyrobu lakierowego sposobem krzyżowym, to znaczy pionowymi i poziomymi pociągnięciami pędzla. Uzyskaną przez świeże pomalowanie wyrobami lakierowymi powłokę o gorszej rozlewności można jeszcze wygładzić przez delikatne rozcieranie, wyrównywanie końcem pędzla wzdłuż i wszerz.
Przy nanoszeniu pędzlem wyrobów szybkoschnących (jak np. akrylowych, nitrocelulozowych, poliwinylowych, styrenowanych i poliuretanowych), co sprawia wielu malującym użytkownikom duże trudności, należy stosować inną technikę nakładania. Do ich nakładania powinno używać się wyłącznie miękkich, długich pędzli płaskich. Najlepsze są pędzle o rozczepionych końcówkach włosia. Na wstępie wyrób lakierowy o lepkości handlowej rozcieńcza się do najniższej lepkości roboczej, najlepiej za pomocą trudno lotnego rozpuszczalnika lub rozcieńczalnika.

W odróżnieniu od techniki malowania wyrobami olejnymi, wyroby szybkoschnące nakłada się szybko, w sposób zdecydowany, prowadząc płaski pędzel w stosunku do powierzchni pod niewielkim kątem i w jednym kierunku, starając się by nakładana warstwa wyrobu lakierowego uległa jak najmniejszemu napowietrzeniu. Na pędzel nabiera się dużą ilość wyrobu lakierowego, starając się pokryć powierzchnię za pierwszym razem jak najrównomierniej, zawracając pędzlem na niewielką odległość na pomalowane miejsce dla “zebrania” banieczek powietrza lub lepszego rozprowadzenia wyrobu w zasadzie nie więcej niż 2-3 razy. Ze względu na szybkie schnięcie powłoki lakierowej niewskazane jest wielokrotne zawracanie pędzlem na powierzchnię już pomalowaną, gdyż może to spowodować naruszenie świeżo nałożonej warstwy, czego objawem będą ślady przejść aż do podłoża, względnie nawet naruszenie przedniej warstwy.
Przy nanoszeniu ostatniej dekoracyjnej warstwy nawierzchniowej nanosi się emalię trochę bardziej rozcieńczoną, co ułatwia rozprowadzeniu wyrobu po powierzchni a w rezultacie poprawia dekoracyjny wygląd wymalowania.

X. WPLYW STOPNIA PRZYGOTOWANIA PODŁOŻA ORAZ AGRESYWNOŚCI ŚRODOWISKA NA DOBÓR POWŁOK LAKIEROWYCH

Ogólnie biorąc, można stwierdzić, że najbardziej przydatne do malowania są podłoża zupełnie czyste i suche o nieco rozwiniętej chropowatej powierzchni (punkt V).

Do gładkich i wypolerowanych powierzchni farby nie wykazują odpowiednio dobrej przyczepności.
Powierzchnie takie należy odpowiednio przygotować lekko matując przez piaskowanie bardzo dobrym ścierniwem. Stwierdzono również, że powłoki malarskie nałożone na metal przygotowany dodatkowo przez naniesienie warstewki niemetalicznej (np. gruntu reaktywnego, fosforanowanie) lub metalicznej (np. cynkowej) są trwalsze niż powłoki lakierowe nałożone na podłoże metalowe, które było oczyszczone przez usunięcie z niego zanieczyszczeń.

Dobór metody oczyszczania lub stopnia przygotowania powierzchni zależy od warunków eksploatacji, ochrony obiektu i rodzaju farby przeciwrdzewnej do gruntowania, która ma być zastosowana. Bardzo dokładnego przygotowania powierzchni wymaga się w przypadku:

– eksploatacji obiektu w atmosferze agresywnej o dużej wilgotności środowiska oraz bezpośrednim działaniu agresywnych par i gazów oraz roztworów kwasów, zasad i soli;
– działania zmiennych temperatur (np. przemarzanie dachów);
– w przypadku trudnodostępnych części urządzeń lub konstrukcji zastosowanych na dużych wysokościach.

XI. ROZCIEŃCZANIE DO LEPKOŚCI ROBOCZEJDla większości wyrobów malarskich ilość rozcieńczalnika dodawanego dla osiągnięcia lepkości roboczej nie powinna w zasadzie przekraczać 5% objętości wyrobu przy malowaniu pędzlem i 10% przy malowaniu metoda natrysku pneumatycznego. Dodatku rozcieńczalnika nie należy przedawkować, gdyż powoduje pogorszenie fizykomechanicznych właściwości powłoki ze względu na zbyt duże zmniejszenie w niej substancji błonotwórczej. Uzewnętrznia się to tendencją do tworzenia zacieków, zmniejszaniem wytrzymałości mechanicznej utworzonej powłoki i jej zwiększoną porowatością, wytrącaniem się składników spoiwa oraz osłabieniem połysku i krycia. Ponadto, rozcieńczalniki należy dodawać małymi porcjami przy ciągłym mieszaniu.

XII. MATOWANIE

Matowanie jest zabiegiem zbliżonym do szlifowania, jednak przeprowadzonym w “delikatniejszy” sposób. Polega na lekkim przeszlifowaniu gładkiej powłoki lakierowej z połyskiem przed nałożeniem następnej warstwy wyrobu lakierowego. Ma ono na celu uzyskanie lepszego związania się między sobą dwóch kolejnych warstw powłok malarskich. Przyczepność warstwy wyrobu malarskiego na całkowicie wyschniętą już powłokę z połyskiem jest słaba i w stosunkowo szybkim czasie w trakcie eksploatacji następuje pękanie, łuszczenie się i odpadanie tej warstwy. Operację matowania można pominąć nakładając nawierzchniowe warstwy emalii czy lakieru na niezupełnie jeszcze wyschniętą warstwę poprzednią, w odstępie czasu podanym przez instrukcje stosowania danego wyrobu system nakładania “mokro na mokre” lub po osiągnięciu 3-5 stopnia wyschnięcia, tj. zasadniczo nie później niż po 24 godzinach. Zarówno po operacji szlifowania jak i matowania należy powierzchnię dokładnie odpylić, po czym starannie przetrzeć szmatą lnianą lub bawełnianą zwilżoną benzyną ekstrakcyjną.

XIII. MALOWANIE NAWIERZCHNIOWE

Malowanie nawierzchniowe ma na celu odizolowanie warstw podkładowych od wpływu niekorzystnych czynników zewnętrznych oraz nadawanie powłoce lakierowej odpowiednio dekoracyjnego wyglądu. Nałożenie jednej lub kilku warstw wierzchnich zapobiega pozostawieniu w zestawie lakierowym porów, przez które nie może przeniknąć woda, agresywne gazy (np. tlenki azotu i siarki) i korozyjne elektrolity. Wymagana łączna grubość pokrycia ochronnego zależy od rodzaju użytych farb oraz warunków, w jakich wymalowanie będzie eksploatowane. Utworzenie równej i szczelnej powłoki wierzchniej o odpowiedniej grubości w dużej mierze decyduje o trwałości całego pokrycia ochronnego.

XIV. ODNAWIANIE STARYCH POKRYĆ LAKIEROWYCH

Czas eksploatacji powłoki lakierowej może wynosić nawet kilkanaście lat. Działanie profilaktyczne, a więc przeprowadzenie w odpowiednim czasie renowacji pokrycia lakierowego zapobiega niekorzystnym skutkom starzenia się powłok i pozwala niewielkim kosztem przedłużyć czas eksploatacji o następne kilka lat. Do odnawiania
starych pokryć malarskich przystępuje się w momencie powstania wad powłoki, wskazujących na tę konieczność.
W praktyce odnawianie pokryć lakierowych powinno się przeprowadzać w przypadku zaobserwowania zjawiska kredowania powłoki, a najpóźniej przy pierwszych oznakach utraty szczelności powłoki i pojawieniu się produktów korozji. Prace renowacyjne podejmowane wtedy, gdy wymalowanie ulegnie bardzo poważnemu zniszczeniu,
są bardzo pracochłonne i kosztowne, gdyż przeważnie zachodzi konieczność usunięcia większych fragmentów lub nawet całej starej powłoki aż do podłoża.

XV. WARUNKI PRZY WYKONYWANIU PRAC MALARSKICH

Na trwałość wymalowań, zwłaszcza zewnętrznych, duży wpływ mają warunki atmosferyczne, w jakich przeprowadzane są prace malarskie. W naszym klimacie praktycznie każde podłoże pokryte jest miniwarstewką wody, której grubość zależy od aktualnej wilgotności powietrza. Najodpowiedniejszymi warunkami do przeprowadzenia
wymalowań przy użyciu większości wyrobów lakierowych jest wilgotność względna powietrza powyżej 65% (nie dotyczy to wyrobów wodorozcieńczalnych) oraz temperatura otoczenia w granicach od 15 do 350°C. Nie należy w żadnym wypadku podejmować prac malarskich w temperaturze poniżej +50°C w przypadku malowania pędzlem i +150°C przy malowaniu natryskowym. Przy wilgotności względnej powietrza poniżej 60% warstewka wilgoci jest bardzo cienka, prawie monocząsteczkowa i z łatwością emulguje się z nakładanym wyrobem lakierowym, przez co staje się nieszkodliwa dla pokrycia. Ze wzrostem wilgotności grubość tej warstewki wzrasta, by przy wilgotności względnej rzędu 100% osiągnąć grubość kilkudziesięciu mikrometrów.
Taka ilość wody nie jest dla procesu malowania i trwałości powłok obojętna. Zaabsorbowana na malowanych powierzchniach wilgotność pogarsza trwałość powłoki, powoduje jej zbielenie i może prowadzić do powstania pęcherzy oraz korozji podpowłokowej.

Na trwałość powłoki lakierowej ujemny wpływ ma również malowanie przy zbyt dużym nasłonecznieniu oraz malowanie podłoża nadmiernie nagrzanego. Temperatura powierzchni malowanego elementu nie powinna w żadnym wypadku przekraczać temperatur +400°C. Malowanie w podwyższonej temperaturze utrudnia rozprowadzanie
wyrobów lakierowych po powierzchni, a gwałtownie parujące rozpuszczalniki tworzą w powłoce pęcherzyki, spękania i pory. Z tego względu wykonywanie prac malarskich na elewacjach, obiektach i konstrukcjach zewnętrznych w okresie upałów lub wietrznej pogody jest niewskazane, gdyż powoduje zbyt szybkie i nierównomierne wysychanie wyrobów lakierowych. Należy pamiętać, że przy temperaturze powietrza 250°C miejsca nasłonecznione mogą mieć powyżej 400°C, a przy 350°C podłoże może się nagrzać powyżej 600°C!

XVI. ŁUSZCZENIE SIĘ POWŁOK

Łuszczenie polega na odpadaniu od podłoża lub poprzedniej warstwy małych fragmentów powłoki lakierowej. Poprzedzone jest na ogół utratą przyczepności powłoki lakierowej wskutek działania naprężeń w tej powłoce, wywołanym nagłymi zmianami temperatury powłoki czy podłoża oraz działaniem wilgoci. Łuszczenie się powłoki może być spowodowane korozją podpowłokową. Postępującego łuszczenia powłoki nie można zahamować.
Inne przyczyny mogą być następujące:

  • nakładanie powłok na źle przygotowane podłoże (wilgotne, zatłuszczone, zardzewiałe, pokryte zgorzeliną lub solami mineralnymi lub innymi zanieczyszczeniami),
  • malowanie w nieodpowiednich warunkach atmosferycznych,
  • nakładanie wyrobu lakierowego na wymalowanie niedostatecznie wyschnięte lub zbyt utwardzone, o dużym połysku,
  • nałożenie niewłaściwego wyrobu w stosunku do powłok poprzednich,
  • działanie zbyt wysokiej temperatury na powłokę,
  • zbyt wysoka temperatura malowanego podłoża.